Klasy recyklowalności opakowań to A, B i C.
Klasa D i E nie istnieje

Wpisz w wyszukiwarkę „klasy recyklowalności”. Dostaniesz tabelę z pięcioma klasami: A, B, C, D i E — z klasą D opisaną jako „niska efektywność” i klasą E jako „opakowania do wycofania”. Powtarzają ją artykuły branżowe i podsumowania generowane przez AI, z odnośnikiem do źródła.

W rozporządzeniu o opakowaniach klas D i E nie ma. Nie chodzi o skrót myślowy ani o inne nazewnictwo tego samego. To tabela z dokumentu, który nie wszedł w życie w tym brzmieniu — i którego progi różnią się od obowiązujących o dziesięć punktów procentowych.

Co mówi rozporządzenie

Załącznik II, tabela 3, zdanie pierwsze:

Możliwość recyklingu opakowań wyraża się w klasach wydajności A, B lub C.

(zał. II, tabela 3)

Progi są trzy: klasa A — co najmniej 95 %, klasa B — co najmniej 80 %, klasa C — co najmniej 70 %. Poniżej 70 % nie zaczyna się kolejna litera, tylko inny stan prawny:

W przypadku gdy klasa wydajności recyklingu jednostki opakowania wynosi poniżej 70 %, uznaje się, że jednostka nie spełnia wymogów klas wydajności recyklingu, w związku z czym opakowanie zostaje uznane za technicznie niezdatne do recyklingu, a jego wprowadzanie do obrotu zostaje ograniczone.

(zał. II, tabela 3)

Różnica jest istotna dla każdego, kto planuje portfolio. „Klasa E” brzmi jak najniższy szczebel skali — coś, co się ma, tylko słabe. „Technicznie niezdatne do recyklingu” to nie szczebel, tylko wyjście poza skalę, z konsekwencją zapisaną w tym samym zdaniu.

Skąd wzięło się A–E

Z wniosku Komisji COM(2022) 677 z 30 listopada 2022 r. — dokumentu, od którego zaczęła się ścieżka legislacyjna PPWR. W jego załączniku II, w tabeli 2, klasy rzeczywiście szły od A do E. Przez dwa lata negocjacji tabela zmieniła się nie tylko o dwie litery:

Kto korzysta dziś z tabeli A–E, ma więc złe litery i złe liczby naraz. Opakowanie opisane jako „klasa C, powyżej 80 %” w obowiązującym stanie prawnym jest opisane inaczej — a rozmowa z dostawcą, w której obie strony podają inną skalę, kończy się nieporozumieniem przy pierwszym audycie.

To nie jest spór o literki

Zmieniła się też podstawa oceny, i to jest różnica najgłębsza. Projekt z 2022 r. mierzył zdolność do recyklingu udziałem masy. Rozporządzenie każe oceniać co innego:

Ocenę opartą na kryteriach projektowania z myślą o recyklingu przeprowadza się dla każdej kategorii opakowań wymienionej w tabeli 1, z uwzględnieniem metodyki ustanowionej na podstawie art. 6 ust. 4 oraz powiązanych aktów delegowanych, a także parametrów określonych w tabeli 4.

(zał. II, tabela 3)

Czyli: nie ile procent masy da się odzyskać, tylko jak opakowanie zostało zaprojektowane — oceniane osobno dla każdej kategorii z tabeli 1 i ważone według parametrów z tabeli 4. Dwa opakowania o tej samej masie i tym samym materiale mogą wylądować w różnych klasach, bo różnią się etykietą, zamknięciem albo spoiwem.

Kiedy klasa zacznie obowiązywać

Tu wraca konstrukcja, która w PPWR pojawia się przy większości progów — data warunkowa:

od dnia 1 stycznia 2030 r. lub 24 miesiące od dnia wejścia w życie aktów delegowanych przyjętych na podstawie ust. 4 niniejszego artykułu, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza, wprowadza się do obrotu wyłącznie opakowania zdatne do recyklingu w ramach klas A, B lub C

(art. 6 ust. 3)

Drugi próg jest już datą twardą:

od dnia 1 stycznia 2038 r. wprowadza się do obrotu wyłącznie opakowania zdatne do recyklingu w ramach klas A lub B

(art. 6 ust. 3)

Od 2038 r. klasa C przestaje wystarczać. Do tego dochodzi trzeci element, o którym mówi się najrzadziej: od 2035 r. do oceny dokłada się recykling na dużą skalę — czyli pytanie, czy dany materiał jest faktycznie poddawany recyklingowi w wystarczającej ilości, nie tylko czy da się go poddać.

Czego nikt dziś nie policzy

Najważniejsze zdanie tego tekstu jest takie: w sierpniu 2026 r. nikt nie jest w stanie wyznaczyć klasy swojego opakowania. Kryteria projektowania z myślą o recyklingu i sposób ważenia ustali akt delegowany, który Komisja ma wydać do 1 stycznia 2028 r. (art. 6 ust. 4). Do tego czasu każda „klasa” jest szacunkiem — cudzym albo własnym, ale nie oceną zgodną z rozporządzeniem.

Dlatego oferta w rodzaju zapewnimy zgodność z klasami A/B/C zasługuje na jedno pytanie: na jakiej podstawie liczona jest ta klasa. Jeśli odpowiedź brzmi „wg tabeli A–E”, wiadomo, skąd pochodzi liczba — i że nie pochodzi z rozporządzenia.

Co da się zrobić dziś

Progu nie znasz, ale wiesz, co będzie oceniane: projekt opakowania, rozbity na elementy. Kryteria będą ważone per kategoria z tabeli 1, więc dane, które i tak będą potrzebne, to:

1. Skład materiałowy per warstwa i element — korpus, zamknięcie, etykieta, opaska, spoiwo, barwnik. Klasa nie powstanie z jednej pozycji „PP” w kartotece.
2. Kategoria z tabeli 1, do której opakowanie należy — ocena jest przeprowadzana osobno dla każdej z nich.
3. Elementy utrudniające recykling, wypisane świadomie: bariery, farby, kleje, sposób demontażu, opróżnianie.
4. Dowody od dostawców — bo część tych informacji jest po ich stronie, a zbieranie ich po fakcie trwa miesiącami.

W PPWR.tech te pola czekają puste na próg, którego jeszcze nie ma: skład per materiał i warstwa, kategoria z załącznika II, checklista parametrów projektowania. Gdy akt delegowany się pojawi, liczbę podstawia się do zebranych danych — zamiast zaczynać od pytania, z czego właściwie zrobione jest trzysta indeksów.

Podsumowanie

Trzy klasy, nie pięć. A od 95 %, B od 80 %, C od 70 %. Poniżej — nie kolejna litera, tylko stwierdzenie, że opakowanie jest technicznie niezdatne do recyklingu. Tabela A–E to pozostałość po projekcie z 2022 r., z progami wyższymi o dziesięć punktów i inną podstawą oceny.

A ponieważ kryteriów jeszcze nie ustalono, dziś warto sprawdzić nie to, jaką klasę „ma” opakowanie, tylko czy w ogóle mamy dane, z których ktokolwiek policzy ją w 2028 roku.