Kara pieniężna jest obowiązkowa przy sześciu przepisach.
Żaden nie jest tym, którego się boisz

Pytanie o kary pada na każdym spotkaniu o PPWR i prawie zawsze brzmi tak samo: ile zapłacę, jeśli się nie dostosuję. Odpowiedź jest niewygodna, bo rozporządzenie nie podaje żadnej kwoty. Podaje za to coś, co bywa pomijane: krótką listę przepisów, przy których państwo członkowskie musi przewidzieć karę pieniężną.

Ta lista zaskakuje — nie ma na niej ani jednej rzeczy, o którą pytają najczęściej.

Co dokładnie mówi przepis o karach

Cały art. 68 mieści się w trzech ustępach. Pierwszy wyznacza termin i charakter kar:

Do dnia 12 lutego 2027 r. państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące kar mających zastosowanie w przypadku naruszeń niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wykonywania. Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

(art. 68 ust. 1)

Drugi jest tym najciekawszym, bo zawęża:

Kary za niezapewnienie zgodności z art. 24–29 obejmują administracyjne kary pieniężne.

(art. 68 ust. 2)

Trzeci nakazuje państwom powiadomić Komisję o tych przepisach — również do 12 lutego 2027 r. I na tym koniec. Żadnych widełek, procentów od obrotu ani kwot maksymalnych. Rozporządzenie zostawia to państwom, a polski projekt ustawy jest wciąż w pracach legislacyjnych.

Sześć przepisów z listy

Art. 24–29 to konkretne przepisy o konkretnych tytułach. Warto je zobaczyć obok siebie, bo razem układają się w jeden temat — i nie jest nim skład opakowania:

Trzy z nich dotyczą ponownego użycia, jeden ponownego napełniania, jeden zakazanych formatów, a jeden pustej przestrzeni w opakowaniu zbiorczym i wysyłkowym. To spójna grupa: rozporządzenie każe karać pieniężnie tam, gdzie chodzi o ilość opakowań wprowadzanych na rynek, a nie o to, z czego są zrobione.

Dwa terminy warto zobaczyć dosłownie, bo obalają wrażenie, że to sprawa na już. Art. 25 ust. 1:

Od dnia 1 stycznia 2030 r. podmioty gospodarcze nie mogą wprowadzać do obrotu opakowań w formatach i do zastosowań wymienionych w załączniku V.

(art. 25 ust. 1)

A limit pustej przestrzeni nie ma nawet twardej daty. Art. 24 ust. 1:

Do dnia 1 stycznia 2030 r. lub 3 lata od dnia wejścia w życie aktów wykonawczych przyjętych na podstawie ust. 2, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza, podmioty gospodarcze, które napełniają opakowanie będące opakowaniem zbiorczym, opakowaniem transportowym lub opakowaniem dla handlu elektronicznego, zapewniają, aby maksymalny współczynnik pustej przestrzeni wyrażony procentowo wynosił 50 %.

(art. 24 ust. 1)

Akt, o którym mowa w ust. 2, Komisja ma przyjąć do 12 lutego 2028 r. Dopóki go nie ma, trzyletni zegar nie ruszył — więc realny termin może wypaść później niż 2030 rok.

Czego na liście nie ma — i dlaczego to nie jest ulga

Nie ma art. 5 (substancje: metale ciężkie, PFAS), nie ma art. 6 (recyklowalność i klasy), nie ma art. 7 (zawartość recyklatu). Czyli dokładnie tych trzech, o które pytają wszyscy.

Łatwo z tego wyciągnąć wniosek, że są mniej pilne. Byłby to wniosek odwrotny do prawdziwego, bo przy nich działa przepis o innym ciężarze gatunkowym. Art. 4 ust. 1:

Opakowanie wprowadza się do obrotu wyłącznie wtedy, gdy jest zgodne z niniejszym rozporządzeniem.

(art. 4 ust. 1)

Jedno zdanie, bez terminu warunkowego i bez czekania na akt wykonawczy. Opakowanie niezgodne z wymogami z art. 5–12 nie ma prawa znaleźć się na rynku. Grzywna może dojść — państwo ustala kary za naruszenia całego rozporządzenia — ale wiążący jest tu sam zakaz.

Warto to rozłożyć dokładnie, bo skrót „kary jeszcze nie działają” byłby nieprawdą. Trzy przepisy z listy mają datę 2030 r. lub późniejszą: art. 24, 25 i 29. Pozostałe trzy — art. 26, 27 i 28 — obowiązują od 12 sierpnia 2026 r., ale tylko wobec firm, które udostępniają opakowania wielokrotnego użytku albo oferują ponowne napełnianie. Kto tego nie robi, nie ma jak ich naruszyć.

Sedno jest więc takie: obowiązkowa kara pieniężna nie stoi przy żadnym wymogu dotyczącym samego opakowania — jego składu, recyklowalności ani zawartości recyklatu. A te wymogi obowiązują wszystkich i od razu.

Co z tego wynika w praktyce

Trzy rzeczy, konkretnie — dwie dotyczą każdego, kto wysyła towar, trzecia wybranych branż.

Ponowne użycie dotyczy Cię od strony transportu, nie od strony słoika. Art. 29 wyznacza cele dla określonych kategorii — opakowań transportowych, zbiorczych i napojów. Dla opakowań handlowych kosmetyków celu tam nie ma; słowo „kosmetyk” w tym artykule nie pada ani razu. Ale wymienia on wprost palety, skrzynie i pojemniki wykorzystywane do transportu produktów, w tym w handlu elektronicznym — a te ma w obiegu prawie każdy producent, więc cel z 2030 r. najczęściej jednak obejmuje. Art. 26–28 to inna sprawa: dotyczą wyłącznie tych, którzy sami udostępniają opakowania wielokrotnego użytku albo oferują refill. Jeśli tego nie robisz, przechodzą obok.

Zakazane formaty dotyczą, ale od 2030 roku i węziej, niż się mówi. Załącznik V pkt 5 opisuje je jako „Opakowania jednorazowego użytku dla kosmetyków, produktów higieny osobistej i artykułów toaletowych stosowane w sektorze zakwaterowania” — czyli hotelowe miniaturki. To jedyne miejsce w tej grupie przepisów, w którym rozporządzenie wymienia kosmetyki wprost. Ten sam punkt dodaje jednak warunek: mają być stosowane „wyłącznie na potrzeby indywidualnych rezerwacji i przeznaczone do wyrzucenia przed przyjazdem następnych gości”. To zastrzeżenie jest istotne, bo dozownik napełniany ponownie tej definicji nie spełnia. Zakaz jest realny i z realną karą, ale z datą 1 stycznia 2030 r.

Pusta przestrzeń dotyczy Cię przez e-commerce. Nie chodzi o słoik, tylko o karton wysyłkowy. Limit 50 % obejmuje opakowania zbiorcze, transportowe i dla handlu elektronicznego — więc jeśli wysyłasz zamówienia, to jest Twój przepis, choć z terminem warunkowym.

Skąd bierze się „4 % obrotu”

Ta liczba krąży po materiałach o PPWR i nie ma jej w rozporządzeniu. Cały art. 68 przytoczyliśmy wyżej — trzy ustępy, zero procentów. Cztery procent obrotu to sankcja z RODO, czyli zupełnie innego aktu. Jeśli ktoś straszy Cię procentem od obrotu za opakowania, nie czytał tego przepisu.

Nie znaczy to, że kar nie będzie. Znaczy tylko tyle, że nikt dziś nie zna kwot — bo państwa mają czas do 12 lutego 2027 r., a polska ustawa jest w toku prac. Każda liczba podana dzisiaj jako pewna pochodzi z projektu albo z innego aktu prawnego.

Co robi z tym PPWR.tech

Panel egzekwowania w aplikacji liczy, ile opakowań ma status niezgodny i jaki wolumen sprzedaży za tym stoi — i świadomie nie podaje kwot, bo rozporządzenie ich nie zawiera, a wpisanie liczby z projektu ustawy byłoby zgadywaniem. Zamiast tego pokazuje to, co da się ustalić: które opakowanie nie spełnia którego wymogu, od kiedy ten wymóg działa i czy termin jest twardy, czy warunkowy.

Rozróżnienie terminu twardego od warunkowego jest tu ważniejsze, niż wygląda. Limit pustej przestrzeni ma w rozporządzeniu klauzulę „w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza”, więc aplikacja nie pokazuje przy nim daty rocznej jako pewnej — pilnuje tego osobna warstwa kontroli, która zatrzymuje publikację, gdy przy terminie warunkowym pojawi się twarda data.

Zakazane formaty z załącznika V są sprawdzane przy każdym opakowaniu, razem z kanałem sprzedaży — bo to kanał przesądza, czy miniaturka jest zakazana, czy nie.

Podsumowanie

Rozporządzenie wskazuje sześć przepisów, przy których kara pieniężna jest obowiązkowa: art. 24–29. Wszystkie dotyczą ilości opakowań, ponownego użycia i napełniania. Trzy mają datę 2030 r. lub późniejszą, trzy działają już teraz — ale tylko wobec firm prowadzących ponowne użycie albo refill.

Wymogi, które obowiązują dziś — substancje, dokumentacja, deklaracja — nie mają w PPWR obowiązkowej grzywny. Mają coś innego: bez nich opakowania po prostu nie wolno wprowadzić do obrotu. To nie jest łagodniejsza konsekwencja. To po prostu inna.